Trẻ em hay là người lớn nói dối cũng đều
vì những lý do tương tự nhau mà thôi: để tránh khỏi các rắc rối, phục vụ cho lợi
ích cá nhân, gây ấn tượng, hay giúp bảo vệ một ai đó hoặc là để tỏ ra lịch sự.
Khi trẻ càng lớn, thì mức độ nói dối của trẻ sẽ càng “tinh vi” và cả “uyển chuyển”
hơn, vì vậy, bố mẹ cũng cần tìm hiểu để có được cách phản ứng phù hợp nhất với
việc nói dối đi theo từng độ tuổi của trẻ nhé; trong khi đó, bố mẹ cũng nên
giúp trẻ nhận ra đâu sẽ là những lời nói dối lịch sự nhằm để giúp xoa dịu cảm
xúc của những người đối diện.
Bố mẹ nên cư xử ra sao để sửa tính nói dối ở trẻ
1. Nói dối ở trẻ chập chững: từ khoảng 2
đến 4 tuổi
Bởi vì trẻ mới chập chững biết đi sẽ có
những hạn chế về ngôn ngữ, chúng sẽ không thể trình bày rõ ràng các quan điểm của
mình về một vấn đề mà đã xảy ra và kết thúc thì như thế nào. Ở tuổi này, trẻ nắm
bắt tất cả một cách mơ hồ về sự khác biệt giữa thực tế, với mơ mộng, mong muốn,
tưởng tượng và sự sợ hãi. Nỗi xúc động mạnh cũng có thể làm cậu bé 2 tuổi của bạn
liên tục để khẳng định “Anh ăn bánh của con” trong khi người anh trai của cậu
rõ ràng là không hề ăn một cái nào. Nhưng bố mẹ cũng đừng nhất mực hỏi cậu là
“tại sao con nói dối?”, vì ở lứa tuổi này, thì các cậu bé đang có cuộc đấu
tranh lớn về quyền lực bằng cách là phản đối lại bất cứ những gì mà người lớn
nói. Thay vào đó, bạn hãy thử một cách ngoại giao thật mềm mại hơn như câu hỏi
là “Thật không? Thế mà mẹ lại thấy một mẩu bánh trên cằm của con”. Cách nói này
cũng sẽ tránh cho một trận chiến xảy ra. Trẻ chập chững quá nhỏ để có thể bị trừng
phạt vì tội nói dối, nhưng những cha mẹ tinh tế thì có thể bắt đầu khuyến khích
cho tính trung thực của con.
Khoảng 4 tuổi, thì trẻ có thể nói rõ
ràng hơn. Đây là lúc bạn có thể thực hiện giải thích một cách đơn giản về nói dối
là gì và tại sao lại nói dối là xấu. Ngay sau các hành vi nói dối của con, bạn
cũng có thể bắt đầu “Mình sẽ cùng nói chuyện về những lời nói dối và tại sao
không nên nói dối nhé”. Đây không cần thiết phải là cuộc trao đổi kéo dài nhưng
sẽ gửi đến bọn trẻ thông điệp rằng sự trung thực là rất cần thiết. Để đáp lại một
lời nói dối của trẻ 4 tuổi, bạn hãy trả lời một cách nghiêm túc “Mẹ thấy con
đang không nói sự thật”, hoặc “Con có chắc chắn rằng điều đó xảy ra không?”,
sau đó chuyển sang thái độ nhẹ nhàng sửa lỗi cho con. Tránh đối đầu và đào sâu
vào lời nói dối của con trừ khi nó thật sự nghiêm trọng.
2. Nói dối ở trẻ đi học: từ 5 đến 8 tuổi
Trong độ tuổi từ 5 đến 8, trẻ em sẽ nói
nhiều dối nhiều hơn để kiểm tra xem chúng có thể “thoát tội” với những vấn đề
nào, đặc biệt là những lời nói dối liên quan đến trường, lớp, bài tập về nhà,
giáo viên và bạn bè. Duy trì những lời nói dối tuy vậy, vẫn khó khăn với trẻ mặc
dù chúng đã biết cách che giấu “bài bản” hơn. Những quy định và trách nhiệm bố
mẹ đặt lên trẻ con ở lứa tuổi này thường khá nhiều, dẫn tới việc trẻ sẽ thường
xuyên nói dối để làm dịu các đòi hỏi mà chúng không thể đáp ứng. Nhưng may mắn
thay, hầu hết những lời nói dối (ví dụ như: Hôm nay, cô không giao bài tập về
nhà nào) đều dễ phát hiện. Bố mẹ cần nói chuyện cởi mở với con, khen ngợi con
khi con có hành vi trung thực.
Vì trẻ em tuổi đi học rất chú tâm quan
sát, nên điều quan trọng nhất là bố mẹ phải làm tấm gương tốt cho con. Bạn có
thể giảng giải rất nhiều về tầm quan trọng của sự trung thực, nhưng những điều
đó sẽ giảm giá trị đi nếu con bạn bắt gặp bạn đang nói dối. Với những tình huống
phức tạp hơn, như khi trẻ phải cám ơn một món quà mà nó không thích, bạn cần giải
thích khía cạnh tích cực của món quà. Ví dụ như “Mẹ biết con không thích cái áo
len này nhưng hãy nghĩ xem, bà đã mất công thế nào để đan nó cho con. Đó mới là
điều đẹp nhất ở món quà và con nên cám ơn bà vì điều này”.
3. Nói dối ở trẻ lớn hơn: từ 9 đến 12 tuổi
Hầu hết trẻ em ở độ tuổi này đều đang
hình thành tính chăm chỉ, đáng tin cậy và có lương tâm, nhưng chúng cũng
“chuyên nghiệp” hơn trong các lời nói dối, nhạy cảm hơn với hậu quả mình gây ra
và xuất hiện cảm giác tội lỗi nhiều hơn sau khi nói dối. Đây là lúc bạn có thể
bắt đầu nói chuyện thẳng thắn và lâu hơn với con về tính trung thực và những lời
nói dối tế nhị để con không bị nhầm lẫn. Bắt đầu cuộc trò chuyện như: “Con biết
rằng nói sự thật là việc đúng phải không? Nhưng có những thời điểm cũng đúng
khi cần tỏ ra lịch sự và không làm người khác buồn. Ví dụ chúng ta đến nhà bạn
mẹ chơi, cô ấy nấu món ăn mà con không thích, sẽ không lịch sự lắm nếu con tỏ
thái độ và từ chối không ăn. Con nên ăn và cám ơn cô ấy. Như thế con sẽ là một
cậu bé đáng yêu và luôn được chào đón trong ngôi nhà của cô ấy”.
Trong giai đoạn này, vai trò làm gương của
bố mẹ vẫn rất quan trọng. Bạn cũng nên chủ động gần gũi và dành thời gian chơi
đùa, nói chuyện cùng con. Trẻ có mối quan hệ tốt với bố mẹ sẽ thoải mái nói
chuyện, chia sẻ thông tin và có nhiều khả năng nói thật hơn. Nhưng bạn cũng nên
nhận thức rằng con sẽ không luôn nói thật với bạn. Hãy dành một vài phút để
nghĩ xem tại sao con lại nói dối trước khi nổi nóng, sẽ giúp bạn có các ứng xử
hợp thích hợp với lời nói dối của con.
Hi. I’m Designer of Blog Magic. I’m CEO/Founder of ThemeXpose. I’m Creative Art Director, Web Designer, UI/UX Designer, Interaction Designer, Industrial Designer, Web Developer, Business Enthusiast, StartUp Enthusiast, Speaker, Writer and Photographer. Inspired to make things looks better.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét